რას ნიშნავს „ტვინი“, „ნახევარპანსიონი“ ან „ოვერბუქინგი“? რით განსხვავდება სტანდარტი სუპერიორისგან, ხოლო ADR — RevPAR-ისგან? სასტუმროს ტერმინების ეს ლექსიკონი სასტუმრო ბიზნესის 65 მთავარ სიტყვას მარტივი ენით ხსნის — რთული განმარტებების გარეშე.
როგორ ვისარგებლოთ სასტუმროს ტერმინების ლექსიკონით
- კონკრეტულ სიტყვას ეძებთ? იპოვეთ ის ქვემოთ სარჩევში და დააჭირეთ — გვერდი პირდაპირ განმარტებაზე გადავა. კომპიუტერზე შეგიძლიათ დააჭიროთ Ctrl+F-ს (Mac-ზე — Cmd+F) და ჩაწეროთ სიტყვა.
- ყველა ტერმინი ერთნაირად არის ახსნილი: ჯერ მოკლედ, მარტივი სიტყვებით, შემდეგ უფრო დეტალურად — რას ნიშნავს და საიდან მოდის სიტყვა, ბოლოს კი — მაგალითი.
- ტერმინები დაყოფილია თემებად: სასტუმროს სახეები, ნომრები, კვება, ჯავშანი და ფასები, სტუმრებთან მუშაობა, სასტუმროს პერსონალი, პროგრამები და ციფრები.
სარჩევი
- სასტუმროს სახეები — ბუტიკ-სასტუმრო, აპარტ-სასტუმრო, ბიზნეს-სასტუმრო, საოჯახო სასტუმრო, ჰოსტელი, მოტელი, რეზორტი, პანსიონატი და სანატორიუმი, სპა-სასტუმრო, ეკო-სასტუმრო, სასტუმროების ქსელი, გარნი-სასტუმრო
- ნომრები — სტანდარტი და სუპერიორი, ნახევრადლუქსი, ლუქსი, აპარტამენტი, SGL, DBL, TWN, TRPL, დუპლექსი, საოჯახო ნომერი, წარმომადგენლობითი ნომერი, ნომრების ფონდი
- კვება — RO, BB, HB, FB, All Inclusive, ა-ლა კარტი, ტაბლდოტი, შვედური მაგიდა, ბრანჩი
- ჯავშანი და ფასები — rack rate, ჯგუფური, კორპორატიული და სააგენტო ტარიფი, ანულირება, no-show, გარანტირებული ჯავშანი, ვაუჩერი, პირდაპირი ჯავშანი, OTA, დაჯავშნის მოდული, MLOS, ოვერბუქინგი
- სტუმრებთან მუშაობა — ჩეკ-ინი და ჩეკ-აუთი, აპგრეიდი, აპსეილი, VIP-სტუმარი, ამენითი
- სასტუმროს პერსონალი — ადმინისტრატორი, პორტიე, კონსიერჟი, ბელმენი და შვეიცარი, მოახლე, სუპერვაიზერი, ანიმატორი
- პროგრამები და ციფრები — PMS, channel manager, CRS, rate shopping, ნომერ-ღამე, დატვირთვა, ADR, RevPAR, revenue management, USALI
- სიტყვები, რომლებსაც ყველაზე ხშირად ერთმანეთში ურევენ
- ხშირად დასმული კითხვები
1. სასტუმროს სახეები
1. ბუტიკ-სასტუმრო — boutique hotel
მარტივად: ბუტიკ-სასტუმრო არის პატარა, სტილური სასტუმრო უჩვეულო ინტერიერითა და განსაკუთრებული ატმოსფეროთი, რომელიც არ ჰგავს ტიპურ ქსელურ სასტუმროებს.
ბუტიკ-სასტუმროში, როგორც წესი, ცოტა ნომერია — 10-დან რამდენიმე ათეულამდე. თითოეული ნომერი შეიძლება საკუთარი სტილით იყოს გაფორმებული, ინტერიერში კი ბევრია დიზაინერული დეტალი, ადგილობრივი ხელოვნება და შენობის ისტორია. პერსონალი სტუმრებს ხშირად სახელით იცნობს.
სიტყვა „ბუტიკი“ მოდის მოდის სამყაროდან: ასე უწოდებენ პატარა მაღაზიას განსაკუთრებული ტანსაცმლით, დიდი უნივერმაღისგან განსხვავებით. ითვლება, რომ სასტუმროს ასე პირველად 1980-იან წლებში ნიუ-იორკში უწოდეს. „ბუტიკ-სასტუმრო“ ოფიციალური კატეგორია არ არის — ეს სტილის აღწერაა.
მაგალითი: 15-ნომრიანი სასტუმრო თბილისში, ძველ სახლში: ყველა ნომერს თავისი ავეჯი აქვს, კედლებზე ადგილობრივი მხატვრების ნამუშევრებია, საუზმეზე კი შინაურ ცომეულს მიირთმევენ.
2. აპარტ-სასტუმრო — aparthotel
მარტივად: აპარტ-სასტუმრო არის სასტუმრო, სადაც ჩვეულებრივი ნომრების ნაცვლად სამზარეულოიანი ბინებია, მაგრამ, როგორც სასტუმროში, არის რეცეფცია და დალაგება.
ეს ბინისა და სასტუმროს ნაზავია. სტუმარი სახლივით ცხოვრობს: შეუძლია თავად მოამზადოს საჭმელი და მეტი სივრცე აქვს. ამავდროულად, არის ადმინისტრატორი, რომელიც სტუმრებს აბინავებს, და მოახლეები, რომლებიც ალაგებენ და თეთრეულს ცვლიან.
ხშირად აპარტ-სასტუმროს ბინები სხვადასხვა მესაკუთრეს ეკუთვნის, ერთი მმართველი კომპანია კი მათ აქირავებს და ემსახურება. ბათუმში ეს ფორმატი ძალიან გავრცელებულია — ზღვისპირა ბევრი ახალი მაღალსართულიანი სახლი სწორედ ასე მუშაობს.
მაგალითი: ბათუმის საცხოვრებელ კომპლექსში მმართველი კომპანია სხვადასხვა მესაკუთრის 80 ბინას აქირავებს: თავად აბინავებს სტუმრებს, ალაგებს ბინებს და შემოსავალს მესაკუთრეებს უნაწილებს.
3. ბიზნეს-სასტუმრო — business hotel
მარტივად: ბიზნეს-სასტუმრო არის სასტუმრო მათთვის, ვინც სამსახურეობრივად მოგზაურობს: ქალაქის ცენტრში, კარგი ინტერნეტით, სამუშაო მაგიდითა და შეხვედრების დარბაზებით.
ასეთი სასტუმროები, როგორც წესი, ქალაქის ცენტრში, ოფისებთან ახლოს, ან აეროპორტის მახლობლად მდებარეობს. ნომერში არის მოსახერხებელი სამუშაო მაგიდა და კარგი Wi-Fi, სასტუმროში — საკონფერენციო დარბაზები, მოლაპარაკების ოთახები და ადრეული საუზმე.
მთავარი სტუმრები მივლინებაში მყოფი თანამშრომლები არიან. ამიტომ სამუშაო დღეებში ასეთი სასტუმროები სავსეა, შაბათ-კვირას კი ხშირად ცარიელდება და ფასებს ამცირებს.
მაგალითი: თბილისის ცენტრში მდებარე სასტუმრო ორშაბათიდან ხუთშაბათამდე თითქმის მთლიანად მივლინებაში მყოფებით არის დაკავებული, შაბათ-კვირას კი ტურისტებისთვის აქციას აწყობს, რომ ცარიელი ნომრები შეავსოს.
4. საოჯახო სასტუმრო — guest house
მარტივად: საოჯახო სასტუმრო არის პატარა, რამდენიმეოთახიანი საცხოვრებელი, ხშირად ოჯახის სახლში, სადაც სტუმრებს თავად მასპინძლები იღებენ.
მასპინძლები ახლოს ან იმავე სახლში ცხოვრობენ, თავად ხვდებიან სტუმრებს, ალაგებენ და ხშირად საუზმეს ან ვახშამს ამზადებენ. ფასები, როგორც წესი, სასტუმროზე დაბალია, ატმოსფერო კი — შინაური.
საქართველოში საოჯახო სასტუმროები განთავსების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სახეა, განსაკუთრებით მთაში და სოფლებში: სვანეთში, ყაზბეგში, აჭარაში, კახეთში. ბევრი სტუმარი მათ მასპინძლებთან ურთიერთობისა და შინაური სამზარეულოს გამო ირჩევს.
მაგალითი: მთის სოფელში ოჯახმა სახლის მეორე სართული 4 სასტუმრო ოთახად გადააკეთა: დიასახლისი თავად იღებს სტუმრებს, ალაგებს და ვახშამს ამზადებს.
5. ჰოსტელი — hostel
მარტივად: ჰოსტელი არის იაფი საცხოვრებელი, სადაც სტუმარი იხდის არა ნომერში, არამედ საწოლში საერთო ოთახში.
ჰოსტელში, როგორც წესი, ცხოვრობენ საერთო ოთახებში 4–12 ადამიანზე, ორსართულიან საწოლებზე. შხაპი და საპირფარეშო შეიძლება სართულზე საერთო იყოს, არის საერთო სამზარეულო და დასასვენებელი სივრცე. ხშირად არის ცალკე ოთახებიც — უფრო ძვირად.
ჰოსტელის იდეა XX საუკუნის დასაწყისში გერმანელმა მასწავლებელმა რიხარდ შირმანმა მოიფიქრა. ის მოსწავლეებს ლაშქრობებში დაჰყავდა და უნდოდა, რომ ბავშვებს ღამის გასათევად იაფი და უსაფრთხო ადგილი ჰქონოდათ. პირველი ახალგაზრდული ჰოსტელი გერმანიაში, ძველ ციხე-სიმაგრეში გაიხსნა.
მაგალითი: ჰოსტელში 3 ოთახია, თითოეულში 8 საწოლი. ყოველი საწოლი ცალკე იყიდება ღამეში 35 ლარად — ესე იგი, ერთ ოთახში შეიძლება ერთმანეთისთვის უცნობი 8 ადამიანი ცხოვრობდეს.
6. მოტელი — motel
მარტივად: მოტელი არის მარტივი სასტუმრო გზისპირას მათთვის, ვინც მანქანით მოგზაურობს: მანქანის გაჩერება ნომრის კართან შეიძლება.
სიტყვა ორი ინგლისური სიტყვისგან შედგება: motor (ავტომობილი) და hotel (სასტუმრო). მოტელებს ტრასების გასწვრივ აშენებენ. როგორც წესი, ეს ერთ- ან ორსართულიანი შენობაა, ნომრები პირდაპირ ავტოსადგომზე გადის, მომსახურება კი მინიმალურია: ღამე გაათიე და გზა განაგრძე.
მოტელები აშშ-ში 1920-იან წლებში გაჩნდა, როცა ბევრ ადამიანს მანქანა გაუჩნდა და ქვეყანაში ავტომობილით მოგზაურობა დაიწყეს.
მაგალითი: თბილისი–ბათუმის ტრასაზე დგას 12-ნომრიანი ერთსართულიანი შენობა, თითოეულ ნომერს კართან თავისი პარკინგის ადგილი აქვს.
7. რეზორტი — resort (საკურორტო სასტუმრო)
მარტივად: რეზორტი არის დიდი საკურორტო სასტუმრო, სადაც დასვენებისთვის ყველაფერია: სანაპირო ან მთები, აუზები, რესტორნები, სპა და გართობა.
ინგლისური resort ნიშნავს „კურორტს, დასასვენებელ ადგილს“. რეზორტი, როგორც წესი, დიდ ტერიტორიას იკავებს და პატარა ქალაქივით მუშაობს: სტუმარს შეუძლია მთელი შვებულება ისე გაატაროს, რომ არსად გავიდეს. აქ არის რამდენიმე რესტორანი, აუზები, სპორტული მოედნები, საბავშვო კლუბი, სპა, ზოგჯერ საკუთარი პლაჟი ან სათხილამურო ფერდობი.
რეზორტები ხშირად „ყველაფერი ჩართულია“ სისტემით მუშაობს.
მაგალითი: ზღვისპირა სასტუმრო სამი რესტორნით, ორი აუზით, საბავშვო კლუბით, სპათი და საკუთარი პლაჟით — ეს რეზორტია.
8. პანსიონატი და სანატორიუმი — pension, sanatorium
მარტივად: პანსიონატი არის მშვიდი დასვენების ადგილი კვებით. სანატორიუმი არის დასვენების ადგილი მკურნალობით: იქ ექიმები მუშაობენ და პროცედურებია.
პანსიონატი დასასვენებელი სასტუმროა, როგორც წესი, ზღვასთან, მთაში ან ქალაქგარეთ. ჩვეულებრივი სასტუმროსგან მთავარი განსხვავება ის არის, რომ კვება ხშირად ფასში უკვე შედის, ზოგჯერ დღეში სამჯერ.
სანატორიუმიც ცხოვრებასა და კვებას გულისხმობს, მაგრამ მთავარი მიზანი ჯანმრთელობაა. იქ არის ექიმები, მასაჟი, სამკურნალო აბაზანები, მინერალური წყალი, სპეციალური კვება. საქართველოში სანატორიუმებით ცნობილი კურორტებია ბორჯომი და წყალტუბო, რომლებიც მინერალური წყლებით არის განთქმული.
მაგალითი: ბორჯომის სანატორიუმში საგზურის ფასში შედის ცხოვრება, სამჯერადი კვება, ექიმის გასინჯვა და პროცედურები. ზღვისპირა პანსიონატში კი — მხოლოდ ცხოვრება და კვება.
9. სპა-სასტუმრო — spa hotel
მარტივად: სპა-სასტუმრო არის სასტუმრო, სადაც მთავარი სხეულის დასვენებაა: აუზი, საუნა, მასაჟი და სხვა დამამშვიდებელი პროცედურები.
ასეთ სასტუმროში არის სპა-ცენტრი: აუზი, საუნა ან ჰამამი, სამასაჟო კაბინეტები, სახისა და სხეულის პროცედურები. სანატორიუმისგან განსხვავებით, აქ არ მკურნალობენ — აქ დასვენებაში გეხმარებიან.
სიტყვა „სპა“ ბელგიის პატარა ქალაქ სპას სახელიდან მოდის. ის დიდი ხანია ცნობილია ცხელი მინერალური წყაროებით. არსებობს ვერსია, რომ SPA ლათინური ფრაზის — „ჯანმრთელობა წყლის მეშვეობით“ — აბრევიატურაა, მაგრამ ეს გაცილებით გვიან მოიგონეს.
მაგალითი: 30-ნომრიანი ქალაქგარე სასტუმრო აუზით, საუნითა და სამი სამასაჟო კაბინეტით ყიდის პაკეტს „სპა-შაბათ-კვირა“: ორი ღამე, საუზმეები და მასაჟი.
10. ეკო-სასტუმრო — eco hotel
მარტივად: ეკო-სასტუმრო არის სასტუმრო, რომელიც ბუნებას უფრთხილდება: ზოგავს წყალსა და ენერგიას, იყენებს ადგილობრივ პროდუქტებსა და ბუნებრივ მასალებს.
ასეთი სასტუმროები, როგორც წესი, ბუნებაში დგას — მთაში, ტყეში, ტბასთან. მათ ხისგან ან ქვისგან აშენებენ, აყენებენ მზის პანელებს, არ იყენებენ ერთჯერად პლასტმასს, საუზმეზე კი ადგილობრივი ფერმების პროდუქტებს აწვდიან.
„ეკო“ ყოველთვის ოფიციალური კატეგორია არ არის. ზოგი სასტუმრო თავს ასე უბრალოდ მოდის გამო უწოდებს. ნამდვილ ეკო-სასტუმროებს ხშირად აქვთ სპეციალური მწვანე სერტიფიკატები, მაგალითად, Green Key.
მაგალითი: აჭარის მთებში მდებარე სასტუმრო ხისგან არის აშენებული, ელექტროენერგიის ნაწილს მზის პანელებიდან იღებს, საუზმეზე კი მეზობელი ფერმერების ყველს, თაფლსა და ბოსტნეულს აწვდის.
11. სასტუმროების ქსელი — hotel chain
მარტივად: სასტუმროების ქსელი არის ერთი ბრენდის ქვეშ მომუშავე ბევრი სასტუმრო სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში, რომლებიც ერთნაირი წესებით მუშაობს.
ყველაზე ცნობილი ქსელებია Marriott, Hilton, Hyatt, Accor, IHG. მსოფლიოს ნებისმიერ ქალაქში მათი ერთი ბრენდის სასტუმროები ერთმანეთს ჰგავს: ნომრების ერთნაირი დონე, სისუფთავისა და მომსახურების ერთი და იგივე სტანდარტები.
ხშირად ქსელი შენობას თავად არ ფლობს. ის ან სასტუმროს მართავს საფასურის სანაცვლოდ, ან მესაკუთრეს აძლევს უფლებას, მისი ბრენდითა და წესებით იმუშაოს — ამას ფრანჩაიზინგი ჰქვია.
მაგალითი: ქართველი ინვესტორი თბილისში სასტუმროს აშენებს და საერთაშორისო ქსელთან ხელშეკრულებას აფორმებს: სასტუმრო იღებს ბრენდს, დაჯავშნის სისტემასა და სტანდარტებს, ქსელი კი — შემოსავლის პროცენტს.
12. გარნი-სასტუმრო — hotel garni
მარტივად: გარნი-სასტუმრო არის სასტუმრო, სადაც მხოლოდ საუზმეა, სადილისა და ვახშმისთვის რესტორანი კი არ არის.
ეს სიტყვა ხშირად გვხვდება გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიასა და იტალიაში. ფრანგულად garni ნიშნავს „აღჭურვილს“. დილით ასეთ სასტუმროში საუზმეს აწვდიან, სადილად და ვახშმად კი სტუმრები კაფეებსა და რესტორნებში დადიან.
გარნი-სასტუმროები, როგორც წესი, პატარა და იაფია: მათ არ სჭირდებათ დიდი სამზარეულო და მზარეულები.
მაგალითი: ავსტრიაში პატარა სასტუმროს „Hotel Garni“ ჰქვია: დილით მას საუზმის დარბაზი აქვს, რესტორანი კი არ აქვს.
2. ნომრები
13. სტანდარტი და სუპერიორი — Standard, Superior
მარტივად: სტანდარტი სასტუმროში ყველაზე მარტივი და იაფი ნომერია. სუპერიორი სტანდარტზე ოდნავ უკეთესი ნომერია: უფრო დიდი, უკეთესი ხედით ან რემონტით.
Standard ინგლისურად ნიშნავს „ჩვეულებრივს“. ასეთ ნომერში ყველაფერი აუცილებელია: საწოლი, კარადა, სააბაზანო, ტელევიზორი. Superior ნიშნავს „გაუმჯობესებულს“. კონკრეტულად რით არის უკეთესი, სასტუმრო თავად წყვეტს: სადღაც რამდენიმე კვადრატული მეტრით დიდია, სადღაც აივანი აქვს, სადღაც — ზღვის ხედი.
ერთიანი წესები არ არსებობს, ამიტომ ერთ სასტუმროში „სუპერიორი“ შეიძლება თითქმის „სტანდარტის“ მსგავსი იყოს, მეორეში კი — შესამჩნევად უკეთესი. მნიშვნელოვანია, რომ სასტუმრომ განსხვავება პატიოსნად აღწეროს.
მაგალითი: ბათუმის სასტუმროში სტანდარტი 18 მ² ნომერია ეზოს ხედით 150 ლარად, სუპერიორი კი — 24 მ² აივნითა და ზღვის ხედით 190 ლარად.
14. ნახევრადლუქსი — junior suite (ჯუნიორ სუიტი)
მარტივად: ნახევრადლუქსი დიდი ნომერია, სადაც ერთ ოთახში არის როგორც საძილე, ისე დასასვენებელი ზონა დივნით. ის ჩვეულებრივ ნომერზე დიდია, მაგრამ ლუქსზე პატარა.
Junior ინგლისურად ნიშნავს „უმცროსს“, ანუ junior suite — „უმცროსი ლუქსია“. როგორც წესი, ეს ერთი ფართო ოთახია, რომელშიც საწოლი და დასასვენებელი ადგილი გამიჯნულია — ტიხრით, შირმით ან უბრალოდ ავეჯით.
მაგალითი: 35 მ² ნომერი: ოთახის ერთ ნაწილში დიდი საწოლი დგას, ფანჯარასთან კი — დივანი, სავარძელი და ჟურნალის მაგიდა. ცალკე მისაღები ოთახი არ არის — ეს ნახევრადლუქსია.
15. ლუქსი — suite (სუიტი)
მარტივად: ლუქსი სასტუმროს ერთ-ერთი ყველაზე ძვირი და ფართო ნომერია. როგორც წესი, მასში მინიმუმ ორი ცალკე ოთახია: საძინებელი და მისაღები.
ინგლისური suite ფრანგულიდან მოდის და ნიშნავს „რიგს, თანმიმდევრობას“ — ანუ რამდენიმე ოთახს, რომლებიც ერთმანეთს მოსდევს. სიტყვა „ლუქსი“ ნიშნავს „ფუფუნებას“ (ლათინური luxus-დან). სასტუმროში „ლუქსი“ და „სუიტი“ ჩვეულებრივ ერთსა და იმავეს ნიშნავს.
ლუქსში შეიძლება იყოს მისაღები ოთახი, ცალკე საძინებელი, ზოგჯერ კაბინეტი, დიდი სააბაზანო და სამზარეულოც კი. ყველაზე ძვირ ლუქსებს საპრეზიდენტოს უწოდებენ.
მაგალითი: სასტუმროს ბოლო სართულზე ორი ლუქსია: თითოეულში არის საძინებელი დიდი საწოლით, ცალკე მისაღები ოთახი სასადილო მაგიდით და სააბაზანო ჯაკუზით.
16. აპარტამენტი — apartment
მარტივად: აპარტამენტი ბინის მსგავსი ნომერია: სამზარეულოთი, ზოგჯერ რამდენიმე ოთახით.
აპარტამენტში, როგორც წესი, არის სამზარეულო ან სამზარეულოს კუთხე ქურით, მაცივრითა და ჭურჭლით, ზოგჯერ სარეცხი მანქანაც. სტუმარს შეუძლია თავად მოამზადოს საჭმელი და სახლივით იცხოვროს. ასეთი ნომრები გვხვდება როგორც ჩვეულებრივ, ისე აპარტ-სასტუმროებში.
მაგალითი: სასტუმროში ჩვეულებრივი ნომრების გარდა არის 6 აპარტამენტი ორი საძინებლითა და სამზარეულოთი — მათ ყველაზე ხშირად ოჯახები და მეგობრები ერთი კვირით ან მეტი ხნით ჯავშნიან.
17. SGL, DBL, TWN, TRPL — სინგლი, დაბლი, ტვინი, ტრიპლი
მარტივად: ეს აბრევიატურები აჩვენებს, რამდენი ადამიანისთვისაა ნომერი და როგორი საწოლებია მასში. SGL — ერთისთვის, DBL — ორისთვის ერთი დიდი საწოლით, TWN — ორისთვის ორი ცალკე საწოლით, TRPL — სამისთვის.
ეს აბრევიატურები ინგლისურიდან მოდის და მთელ მსოფლიოში გამოიყენება:
- SGL (single, სინგლი) — „ერთადგილიანი“: ნომერი ერთი ადამიანისთვის.
- DBL (double, დაბლი) — „ორმაგი“: ნომერი ორისთვის ერთი დიდი ორადგილიანი საწოლით.
- TWN (twin, ტვინი) — „ტყუპები“: ნომერი ორისთვის ორი ცალკე საწოლით.
- TRPL (triple, ტრიპლი) — „სამმაგი“: ნომერი სამისთვის, მაგალითად, ერთი დიდი და ერთი ცალკე საწოლით.
ყველაზე ხშირად დაბლსა და ტვინს ურევენ ერთმანეთში. ორივე ნომერი ორისთვისაა, მაგრამ დაბლში ერთი საერთო საწოლია, ტვინში კი — ორი ცალკე.
მაგალითი: მივლინებაში მყოფ ორ კოლეგას სჭირდება TWN — ორი ცალკე საწოლი. თაფლობის თვეზე მყოფ წყვილს კი DBL შეეფერება — ერთი დიდი საწოლი.
18. დუპლექსი — duplex
მარტივად: დუპლექსი ორსართულიანი ნომერია, რომლის სართულებს ნომრის შიგნით კიბე აკავშირებს.
ლათინური duplex ნიშნავს „ორმაგს“. როგორც წესი, ქვემოთ მისაღები ოთახია, ზემოთ კი — საძინებელი. ასეთი ნომრები ჩვეულებრივზე ფართო და უჩვეულოა.
მაგალითი: ნომრის პირველ სართულზე არის დივანი, ტელევიზორი და მინი-სამზარეულო, შიდა კიბით კი საძინებელში ადიხარ, სადაც დიდი საწოლი დგას.
19. საოჯახო ნომერი — family room
მარტივად: საოჯახო ნომერი ბავშვიანი ოჯახისთვის განკუთვნილი ნომერია: მასში მეტი საძილე ადგილია, ზოგჯერ კი ორი ოთახი.
როგორც წესი, საოჯახო ნომერში არის დიდი საწოლი მშობლებისთვის და ერთი-ორი საწოლი ბავშვებისთვის ან გასაშლელი დივანი. ზოგჯერ ეს ორი მიმდებარე ოთახია, რომლებსაც შუაში კარი აქვს.
მაგალითი: 30 მ² ნომერში დგას ორადგილიანი საწოლი და ორსართულიანი საბავშვო საწოლი — ნომერი ორი ზრდასრულისა და ორი ბავშვისთვისაა გათვლილი.
20. წარმომადგენლობითი ნომერი — executive room
მარტივად: წარმომადგენლობითი ნომერი საქმიანი სტუმრებისთვის გაუმჯობესებული ნომერია: სამუშაო ზონითა და დამატებითი პრივილეგიებით.
Executive ინგლისურად ნიშნავს „ხელმძღვანელს“. ასეთი ნომრები ხშირად ცალკე, ზედა სართულებზეა. ფასში შეიძლება შედიოდეს სპეციალურ ლაუნჯში (დასასვენებელ დარბაზში) შესვლა უფასო სასმელითა და წასახემსებლით, ცალკე სარეგისტრაციო დახლი, ზოგჯერ მოლაპარაკების ოთახი.
მაგალითი: სასტუმროს მე-15 სართულზე 20 წარმომადგენლობითი ნომერია. მათი სტუმრები იმავე სართულზე ცალკე ლაუნჯში საუზმობენ და მოლაპარაკების ოთახით უფასოდ სარგებლობენ.
21. ნომრების ფონდი — room inventory
მარტივად: ნომრების ფონდი სასტუმროს ყველა ის ნომერია, რომლის მიყიდვაც სტუმრებისთვის შეიძლება.
როცა ამბობენ „სასტუმროს ნომრების ფონდი 120 ნომერია“, ეს ნიშნავს, რომ სასტუმროში სულ სხვადასხვა კატეგორიის 120 ნომერია. ნომრების ფონდზეა დამოკიდებული სასტუმროში თითქმის ყველა გამოთვლა: დატვირთვა, ნომრიდან შემოსავალი, რამდენი მოახლეა საჭირო.
მაგალითი: სასტუმროში 40 ნომერია: 25 სტანდარტი, 10 სუპერიორი და 5 ლუქსი. ეს არის მისი ნომრების ფონდი.
3. კვება
22. RO — Room Only (კვების გარეშე)
მარტივად: RO ნიშნავს, რომ სტუმარი მხოლოდ ნომერში იხდის, კვება კი ფასში არ შედის.
Room Only ინგლისურად ნიშნავს „მხოლოდ ნომერს“. ზოგჯერ იგივეს აღნიშნავენ როგორც EP (European Plan, „ევროპული გეგმა“) ან უბრალოდ წერენ „კვების გარეშე“. ეს ყველაზე იაფი ვარიანტია. სტუმარს შეუძლია ჭამოს სასტუმროს რესტორანში დამატებით საფასურად ან ნებისმიერ კაფეში.
მაგალითი: სასტუმრო ერთსა და იმავე ნომერს ორი ტარიფით ყიდის: RO — 160 ლარი, საუზმით — 190 ლარი.
23. BB — Bed & Breakfast (საუზმე ჩართულია)
მარტივად: BB ნიშნავს, რომ ნომრის ფასში საუზმე შედის.
Bed & Breakfast ინგლისურად ნიშნავს „საწოლს და საუზმეს“. ეს ყველაზე პოპულარული ვარიანტია ქალაქის სასტუმროებში. საუზმე შეიძლება იყოს შვედური მაგიდა ან მენიუთი მიწოდებული. ზოგჯერ გვხვდება აბრევიატურა CP (Continental Plan) — ეს მსუბუქი „კონტინენტური“ საუზმეა: ყავა, ჩაი, ცომეული, კარაქი, ჯემი.
მაგალითი: ნომრის აღწერაში წერია „DBL, BB, 200 GEL“ — ეს არის ნომერი ორისთვის ერთი დიდი საწოლითა და საუზმით, დღე-ღამეში 200 ლარად.
24. HB — Half Board (ნახევარპანსიონი)
მარტივად: HB (ნახევარპანსიონი) ნიშნავს, რომ ფასში დღეში ორჯერადი კვება შედის: საუზმე და ვახშამი.
Half Board ინგლისურად ნიშნავს „ნახევარ კვებას“. როგორც წესი, ეს საუზმე და ვახშამია, უფრო იშვიათად — საუზმე და სადილი. ვახშმის სასმელი, განსაკუთრებით ალკოჰოლი, ხშირად ცალკე იფასება. ზოგჯერ გვხვდება აბრევიატურა MAP (Modified American Plan) — იგივეა.
მაგალითი: მთის სასტუმრო ნომერს HB-ით ყიდის: სტუმრები სასტუმროში საუზმობენ და ვახშმობენ, ვახშმის ღვინოში კი ცალკე იხდიან.
25. FB — Full Board (სრული პანსიონი)
მარტივად: FB (სრული პანსიონი) ნიშნავს, რომ ფასში შედის საუზმე, სადილი და ვახშამი.
Full Board ინგლისურად ნიშნავს „სრულ კვებას“. თუმცა სასმელი, განსაკუთრებით ალკოჰოლური, ჩვეულებრივ ცალკე იფასება — სწორედ ამით განსხვავდება სრული პანსიონი „ყველაფერი ჩართულია“-სგან. ზოგჯერ გვხვდება აბრევიატურა AP (American Plan) — იგივეა.
სრული პანსიონი ხშირია სანატორიუმებში, პანსიონატებსა და ქალაქიდან მოშორებულ სასტუმროებში, სადაც ახლოს კაფეები არ არის.
მაგალითი: FB-იან პანსიონატში ფასში შედის საუზმე 9:00-ზე, სადილი 14:00-ზე და ვახშამი 19:00-ზე, ბარში ყავასა და ღვინის ჭიქაში კი სტუმარი თავად იხდის.
26. All Inclusive — „ყველაფერი ჩართულია“
მარტივად: All Inclusive ნიშნავს, რომ ფასში შედის მთელი დღის კვება და სასმელი, ხშირად ალკოჰოლიც.
სტუმარი წინასწარ იხდის ერთ თანხას, შემდეგ კი სასტუმროში იმდენს ჭამს და სვამს, რამდენიც უნდა: საუზმე, სადილი, ვახშამი, წასახემსებელი, სასმელი ბარში.
მაგრამ „ყველაფერი“ სხვადასხვანაირია. როგორც წესი, იმპორტული ალკოჰოლი, ახლადგამოწურული წვენები, რესტორანი მენიუთი და სპა ცალკე იფასება. არსებობს Ultra All Inclusive-იც — კიდევ უფრო მეტი ჩართული მომსახურებით. ეს ფორმატი ძალიან პოპულარულია თურქეთსა და ეგვიპტეში.
მაგალითი: „ყველაფერი ჩართულია“ სასტუმროში სტუმარი შვედურ მაგიდასთან ჭამს, დღისით აუზთან კოქტეილებს იღებს, საღამოს ვახშამზე ღვინოს სვამს — და არაფერს იხდის დამატებით.
27. ა-ლა კარტი — à la carte
მარტივად: ა-ლა კარტი არის რესტორანი, სადაც სტუმარი მენიუდან ირჩევს კერძებს და მაგიდასთან მიაქვთ.
ფრანგული à la carte ნიშნავს „მენიუს მიხედვით“. სასტუმროში ასე, როგორც წესი, უწოდებენ რესტორანს, სადაც ოფიციანტები ემსახურებიან და არა შვედური მაგიდაა. „ყველაფერი ჩართულია“ სასტუმროებში ასეთი რესტორნები ხშირად ფასიანია ან უფასო, მაგრამ წინასწარი ჩაწერით.
რესტორნის სიტყვების შესახებ მეტი — სტატიაში „რესტორნის ტერმინები მარტივად“.
მაგალითი: სასტუმროს მთავარი რესტორანი შვედური მაგიდის სისტემით მუშაობს, საღამოს კი იხსნება ა-ლა კარტ რესტორანი იტალიური სამზარეულოთი, სადაც ოფიციანტი შეკვეთას მენიუთი იღებს.
28. ტაბლდოტი — table d’hôte
მარტივად: ტაბლდოტი არის როცა ყველა სტუმარს განსაზღვრულ დროს ერთნაირ მენიუს აწვდიან, ზოგჯერ კერძების მცირე არჩევანით.
ფრანგული table d’hôte ნიშნავს „მასპინძლის მაგიდას“. ძველად მოგზაურები სასტუმროს მასპინძელთან ერთად ერთ მაგიდასთან ჭამდნენ იმას, რაც იმ დღეს მოამზადა. დღეს სასტუმროებსა და პანსიონატებში ტაბლდოტი არის სადილი ან ვახშამი წინასწარ შედგენილი მენიუთი, ყველასთვის ერთ დროს.
ტაბლდოტი მოსახერხებელია პატარა სასტუმროებისა და საოჯახო სასტუმროებისთვის: არ სჭირდებათ დიდი რესტორანი და ბევრი პროდუქტის მარაგი.
მაგალითი: საოჯახო სასტუმროში ვახშამი 19:00-ზეა: დღეს ყველას სალათს, ხარჩოს და შემწვარ კალმახს აწვდიან. შეიძლება მხოლოდ თევზის ქათმით შეცვლის თხოვნა.
29. შვედური მაგიდა — buffet
მარტივად: შვედური მაგიდა არის როცა მთელი საჭმელი საერთო მაგიდებზე დგას და ყველა თავად იღებს იმას, რაც უნდა და რამდენიც უნდა.
ინგლისურად ამას buffet („ბუფე“) ჰქვია. სასტუმროებში ასე ყველაზე ხშირად საუზმეს აწვდიან, „ყველაფერი ჩართულია“ სასტუმროებში კი — სადილსა და ვახშამსაც. სასტუმროსთვის ეს მოსახერხებელია: ერთდროულად ბევრი სტუმრის დაპურება შეიძლება და ბევრი ოფიციანტი არ არის საჭირო.
მაგალითი: დილით საუზმის დარბაზში დგას ომლეტი, ყველი, ბოსტნეული, ცომეული და ყავის აპარატი — სტუმრები საჭმელს თავად იღებენ და ყავას თავად ისხამენ.
30. ბრანჩი — brunch
მარტივად: ბრანჩი გვიანი საუზმეა, სადილთან გაერთიანებული. როგორც წესი, შაბათ-კვირას იმართება, დილიდან შუადღემდე.
სიტყვა ორი ინგლისური სიტყვისგან შედგება: breakfast (საუზმე) და lunch (სადილი). ბევრი სასტუმრო შაბათ-კვირას ბრანჩს აწყობს: ხანგრძლივ საუზმეს, რომელიც შეუმჩნევლად სადილში გადადის, ხშირად მუსიკითა და ცქრიალა ღვინით. მასზე მოდიან არა მხოლოდ სასტუმროს სტუმრები, არამედ ქალაქის მაცხოვრებლებიც — სასტუმროს რესტორნისთვის ეს დამატებითი შემოსავალია.
მაგალითი: კვირას სასტუმრო 11:00-დან 15:00-მდე ბრანჩს აწყობს — შვედურ მაგიდაზე არის საუზმის კერძებიც, სალათებიც და ცხელი კერძებიც.
4. ჯავშანი და ფასები
31. Rack rate — გამოქვეყნებული ტარიფი
მარტივად: Rack rate არის ნომრის სრული ოფიციალური ფასი, ყოველგვარი ფასდაკლების გარეშე.
ეს ყველაზე მაღალი ფასია, რომელსაც სასტუმრო ნომრისთვის აცხადებს. პრაქტიკაში მას იშვიათად იხდიან: თითქმის ყოველთვის არსებობს უფრო დაბალი ფასი — აქციით, ადრეული დაჯავშნით, კორპორატიული ხელშეკრულებით.
სახელი წარსულიდან მოდის: ძველად სარეგისტრაციო დახლზე იდგა სპეციალური თარო (ინგლისურად rack), სადაც თითოეულ ნომერს ფასიანი ბარათი ჰქონდა. „თაროდან“ აღებულ ფასს rack rate დაერქვა.
მაგალითი: სასტუმროს ფასების სიაში წერია „სტანდარტი — 300 ლარი“. ეს rack rate-ია. ადრეული დაჯავშნისას კი იგივე ნომერი 240 ლარად იყიდება.
32. ჯგუფური ტარიფი — group rate
მარტივად: ჯგუფური ტარიფი არის ფასდაკლება, როცა ერთი ჯგუფისთვის ერთდროულად ბევრ ნომერს ჯავშნიან.
როცა ჩამოდის ტურისტული ჯგუფი, ქორწილის სტუმრები, სპორტული გუნდი ან კონფერენციის მონაწილეები, სასტუმრო მათ სპეციალურ ფასს სთავაზობს. რამდენი ნომრიდან იწყება „ჯგუფი“, ყველა სასტუმრო თავად წყვეტს — ხშირად 8–10 ნომრიდან.
ჯგუფურ ტარიფს, როგორც წესი, უფრო მკაცრი წესები აქვს: წინასწარი გადახდა, სტუმრების სია წინასწარ, ჯარიმა ნომრების ნაწილის გაუქმებისთვის.
მაგალითი: ბათუმში ქორწილზე 30 სტუმარი ჩამოდის. ორგანიზატორი 15 ნომერს ჯგუფური ტარიფით ჯავშნის — ნომერი 180 ლარად ჩვეულებრივი 230 ლარის ნაცვლად.
33. კორპორატიული ტარიფი — corporate rate
მარტივად: კორპორატიული ტარიფი არის სპეციალური ფასი იმ კომპანიის თანამშრომლებისთვის, რომელსაც სასტუმროსთან ხელშეკრულება აქვს.
კომპანია, რომლის თანამშრომლებიც ხშირად დადიან მივლინებებში, სასტუმროსთან თანხმდება. სასტუმრო ფასს უკლებს, კომპანია კი თავის თანამშრომლებს სწორედ აქ აბინავებს. ასეთ ტარიფში ხშირად შედის ბონუსები: საუზმე, გვიანი გასვლა, თვის ბოლოს ერთი ანგარიშით გადახდა.
სასტუმროსთვის ეს მომგებიანია: უჩნდება მუდმივი სტუმრები, განსაკუთრებით სამუშაო დღეებში.
მაგალითი: ბანკი სასტუმროს შეუთანხმდა: მისი თანამშრომლები ცხოვრობენ 170 ლარად 220 ლარის ნაცვლად, სასტუმრო კი თვეში ერთხელ ბანკს ერთ საერთო ანგარიშს უგზავნის.
34. სააგენტო ტარიფი — agency rate
მარტივად: სააგენტო ტარიფი არის ნომრის ფასი ტურისტული სააგენტოსთვის, რომელიც შემდეგ ამ ნომერს ტურისტებს მიჰყიდის.
სასტუმრო ტურისტულ სააგენტოს ნომერს ჩვეულებრივ სტუმრებზე იაფად მიჰყიდის. სააგენტო თავის ფასნამატს ამატებს და ნომერს ტურისტს მიჰყიდის — ხშირად ფრენასთან, ტრანსფერთან და ექსკურსიებთან ერთად. სხვაობა სააგენტოს შემოსავალია. ზოგჯერ სხვაგვარად მუშაობენ: სააგენტო ჩვეულებრივ ფასად ყიდის, სასტუმრო კი მას საკომისიოს — გაყიდვის პროცენტს — უხდის.
მაგალითი: სასტუმრო სააგენტოს ნომერს 150 ლარად მიჰყიდის. სააგენტო მას ტურში 180 ლარად რთავს და 30 ლარს გამოიმუშავებს.
35. ანულირება — cancellation
მარტივად: ანულირება ჯავშნის გაუქმებაა. გვიან გაუქმებისთვის სასტუმრომ შეიძლება ჯარიმა აიღოს.
ყველა სასტუმროს აქვს გაუქმების წესები. მაგალითად: გარკვეულ დღემდე ჯავშნის გაუქმება უფასოა, მის შემდეგ კი სტუმარი იხდის ჯარიმას, ჩვეულებრივ პირველი ღამის ღირებულებას. არსებობს არადაბრუნებადი ტარიფებიც (non-refundable): ისინი იაფია, მაგრამ გაუქმებისას თანხა საერთოდ არ ბრუნდება.
გაუქმების წესები სასტუმროს ფულის დაკარგვისგან იცავს: თუ სტუმარი ჯავშანს ბოლო წუთს აუქმებს, ნომრის სხვისთვის მიყიდვას ვეღარ ასწრებენ.
მაგალითი: სასტუმროს წესებში წერია: „უფასო გაუქმება — ჩამოსვლამდე 3 დღით ადრე. მოგვიანებით — პირველი ღამის ღირებულების 100%-იანი ჯარიმა“.
36. No-show — არჩამოსვლა
მარტივად: No-show არის როცა სტუმარმა ნომერი დაჯავშნა, მაგრამ არ ჩამოვიდა და ჯავშანი არ გააუქმა.
ინგლისურად no-show ნიშნავს „არ გამოჩნდა“. სასტუმროსთვის ეს ზარალია: ნომერს სტუმრისთვის ინახავდნენ, სხვისთვის მიყიდვა კი ვეღარ მოასწრეს. ამიტომ no-show-ზე, როგორც წესი, ჯარიმას იღებენ — ხშირად პირველი ღამის ან მთელი ცხოვრების ღირებულებას, სასტუმროს წესების მიხედვით.
მაგალითი: სტუმარმა ნომერი 3 ღამით დაჯავშნა, მაგრამ არ ჩამოვიდა და არ გააფრთხილა. მეორე დღეს სასტუმრო ჯავშანს no-show-დ ნიშნავს და სტუმრის ბარათიდან პირველი ღამის ღირებულებას ჩამოჭრის.
37. გარანტირებული და არაგარანტირებული ჯავშანი
მარტივად: გარანტირებული ჯავშანი ნიშნავს, რომ სასტუმრო ნომერს ნებისმიერ შემთხვევაში ინახავს, რადგან სტუმარმა გადაიხადა ან ბარათის მონაცემები დატოვა. არაგარანტირებული — როცა ნომერს მხოლოდ გარკვეულ საათამდე ინახავენ.
გარანტირებული ჯავშნისას სტუმარს შეტანილი აქვს წინასწარი გადასახადი ან სასტუმროს აქვს უფლება, მისი ბარათიდან თანხა ჩამოჭრას. ამიტომ ნომერი სტუმარს ელოდება, გვიან ღამით რომც ჩამოვიდეს. მაგრამ თუ საერთოდ არ ჩამოვა — ჯარიმას გადაიხდის.
არაგარანტირებული ჯავშნისას სტუმარი წინასწარ არაფერს იხდის. თუ ის გარკვეულ დრომდე (ხშირად 18:00-მდე) არ ჩამოვიდა, სასტუმროს შეუძლია ნომერი სხვას მიჰყიდოს.
მაგალითი: 19:00-ზე არაგარანტირებული ჯავშნის მქონე სტუმარი ჯერ არ ჩამოსულა და ზარებს არ პასუხობს. ადმინისტრატორი ჯავშანს აუქმებს და ნომერს უჯავშნოდ მოსულ სტუმარს მიჰყიდის.
38. ვაუჩერი — voucher
მარტივად: ვაუჩერი არის დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ ნომერი დაჯავშნილი და გადახდილია.
ვაუჩერს, როგორც წესი, გასცემს ტურისტული სააგენტო ან დაჯავშნის საიტი. მასში წერია: სტუმრის სახელი, სასტუმროს დასახელება, ჩამოსვლისა და გასვლის თარიღები, ნომრის ტიპი, კვება და რა არის უკვე გადახდილი. ჩაბინავებისას სტუმარი ვაუჩერს რეცეფციაზე აჩვენებს.
ვაუჩერს სასაჩუქრე სერტიფიკატსაც უწოდებენ: მაგალითად, „ვაუჩერი ვახშამზე სასტუმროს რესტორანში“ ან „ვაუჩერი 2 ღამეზე“.
მაგალითი: სტუმარი რეცეფციაზე ტურისტული სააგენტოს ვაუჩერს აჩვენებს: „2 სტუმარი, DBL, HB, 10–17 ივლისი, გადახდილია“. ადმინისტრატორი მას ჯავშანს ადარებს და სტუმარს გადახდის გარეშე აბინავებს.
39. პირდაპირი ჯავშანი — direct booking
მარტივად: პირდაპირი ჯავშანი არის როცა სტუმარი ნომერს პირდაპირ სასტუმროსგან ჯავშნის: მის საიტზე, ტელეფონით ან მესენჯერში.
პირდაპირი ჯავშნები სასტუმროსთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. როცა სტუმარი შუამავალი საიტით ჯავშნის (მაგალითად, Booking.com), სასტუმრო მას საკომისიოს უხდის — ხშირად დაახლოებით 15%-ს ან მეტს. პირდაპირი ჯავშნისას კი მთელი თანხა სასტუმროს რჩება.
ამიტომ სასტუმროები პირდაპირი ჯავშნისთვის ხშირად ბონუსებს სთავაზობენ: ოდნავ დაბალ ფასს, უფასო საუზმეს, გვიან გასვლას ან ტრანსფერს.
მაგალითი: Booking.com-ით დაჯავშნილი 200-ლარიანი ნომრიდან სასტუმრო დაახლოებით 170 ლარს მიიღებს. იგივე ნომერი სასტუმროს საიტზე რომ დაჯავშნონ — მთელ 200 ლარს.
40. OTA — Online Travel Agency
მარტივად: OTA არის საიტები, სადაც სასტუმროების ონლაინ დაჯავშნა შეიძლება, მაგალითად, Booking.com, Expedia ან Airbnb.
Online Travel Agency ინგლისურად ნიშნავს „ონლაინ ტურისტულ სააგენტოს“. ასეთ საიტებზე მთელი მსოფლიოს ათასობით სასტუმროა თავმოყრილი: სტუმრები ადარებენ ფასებს, ათვალიერებენ ფოტოებს და კითხულობენ შეფასებებს.
სასტუმრო OTA-ს ყოველი ჯავშნიდან საკომისიოს უხდის. სამაგიეროდ, საიტს მოჰყავს სტუმრები, რომლებიც სხვა შემთხვევაში სასტუმროს შესახებ ვერასდროს გაიგებდნენ. ამიტომ თითქმის ყველა სასტუმრო OTA-სთან მუშაობს და ამავდროულად ცდილობს, მეტი პირდაპირი ჯავშანი მიიღოს.
მაგალითი: ბათუმის პატარა სასტუმრო ჯავშნების 60%-ს Booking.com-ით იღებს, 25%-ს — საკუთარი საიტით, 15%-ს კი — ტელეფონითა და მესენჯერებით.
41. დაჯავშნის მოდული — booking engine
მარტივად: დაჯავშნის მოდული არის ფორმა სასტუმროს საიტზე, სადაც სტუმარი თავად ირჩევს თარიღებსა და ნომერს და მაშინვე ონლაინ ჯავშნის.
სტუმარი ირჩევს ჩამოსვლისა და გასვლის თარიღს, სტუმრების რაოდენობას, აჭერს „ძებნას“ — და ხედავს თავისუფალ ნომრებსა და ფასებს. შემდეგ თავის მონაცემებს წერს და იხდის. ეს არის დაჯავშნის მოდული.
ასეთი ფორმის გარეშე სტუმარს სასტუმროსთვის მიწერა ან დარეკვა და პასუხის ლოდინი უწევს. მისით კი რამდენიმე წუთში, ღამითაც კი შეიძლება დაჯავშნა. ამიტომ დაჯავშნის მოდული სასტუმროს მეტი პირდაპირი ჯავშნის მიღებაში ეხმარება.
მაგალითი: საოჯახო სასტუმრომ საიტზე დაჯავშნის მოდული დააყენა. ახლა სტუმრები ნომრებს თავად, ღამითაც ჯავშნიან, მასპინძელს კი ყველა შეტყობინებაზე პასუხი აღარ უწევს.
42. MLOS — ცხოვრების მინიმალური ვადა
მარტივად: MLOS არის წესი, რომლის მიხედვითაც ნომრის დაჯავშნა მხოლოდ ღამეების გარკვეული მინიმალური რაოდენობით შეიძლება.
Minimum Length of Stay ინგლისურად ნიშნავს „ცხოვრების მინიმალურ ხანგრძლივობას“. სასტუმროები ამ წესს პოპულარულ თარიღებზე აწესებენ: შაბათ-კვირას, დღესასწაულებზე, მაღალ სეზონზე. ასე ერიდებიან სიტუაციას, როცა ნომერი ერთი ღამით არის გაყიდული, მეზობელი დღეები კი ცარიელი რჩება.
მაგალითი: ახალ წელს სასტუმრო ნომრებს მხოლოდ 3 ღამიდან ყიდის. 31 დეკემბრიდან 1 იანვრამდე ერთი ღამის დაჯავშნა შეუძლებელია.
43. ოვერბუქინგი — overbooking
მარტივად: ოვერბუქინგი არის როცა სასტუმრომ იმაზე მეტი ნომერი გაყიდა, ვიდრე რეალურად აქვს.
ზოგჯერ ეს შეცდომაა, ზოგჯერ კი სასტუმროები ამას განზრახ აკეთებენ: იციან, რომ სტუმრების ნაწილი ჯავშანს გააუქმებს ან არ ჩამოვა, და არ უნდათ, რომ ნომრები ცარიელი დარჩეს. მაგრამ თუ ყველა ჩამოვა, ვიღაცას ადგილი არ ეყოფა.
ასეთ შემთხვევაში სასტუმრო, როგორც წესი, საკუთარი ხარჯით აბინავებს სტუმარს იმავე ან უფრო მაღალი დონის სხვა სასტუმროში, უხდის გზას და ბოდიშს უხდის.
მაგალითი: სასტუმროში 50 ნომერია, გაყიდულია კი 52. ყველა სტუმარი ჩამოვიდა. ადმინისტრატორი ორ მათგანს ტაქსით მეზობელ სასტუმროში აგზავნის და იქ ღამეს უხდის.
5. სტუმრებთან მუშაობა
44. ჩეკ-ინი და ჩეკ-აუთი — check-in, check-out
მარტივად: ჩეკ-ინი სტუმრის სასტუმროში ჩაბინავებაა. ჩეკ-აუთი — სასტუმროდან გასვლა.
ჩეკ-ინისას ადმინისტრატორი ამოწმებს ჯავშანს და სტუმრის პასპორტს, ზოგჯერ იღებს გირაოს და აძლევს ნომრის გასაღებს ან ბარათს. ჩეკ-აუთისას სტუმარი აბრუნებს გასაღებს, იხდის დამატებით მომსახურებაში (მინიბარი, რესტორანი, სამრეცხაო) და მიდის.
ყველა სასტუმროს აქვს ჩამოსვლისა და გასვლის დრო. ყველაზე ხშირად ჩაბინავება 14:00–15:00-დანაა, გასვლა კი — 11:00–12:00-მდე. ეს შუალედი საჭიროა, რომ მოახლეებმა ნომრების დალაგება მოასწრონ. ადრეული ჩაბინავება (early check-in) და გვიანი გასვლა (late check-out) შეიძლება იყოს უფასო ან დამატებითი გადასახადით.
მაგალითი: სასტუმროში ჩეკ-ინი 14:00-დანაა, ჩეკ-აუთი — 12:00-მდე. სტუმარი ითხოვს 15:00-ზე გასვლას და სასტუმრო მას გვიან გასვლას 50 ლარად სთავაზობს.
45. აპგრეიდი — upgrade
მარტივად: აპგრეიდი არის როცა სტუმარს დაჯავშნილზე უკეთეს ნომერში აბინავებენ — უფასოდ ან დამატებითი გადასახადით.
ინგლისურად upgrade ნიშნავს „ამაღლებას, გაუმჯობესებას“. სასტუმრომ შეიძლება უფასო აპგრეიდი გააკეთოს, თუ საჭირო კატეგორიის ნომრები აღარ დარჩა, თუ სტუმარი მუდმივია ან განსაკუთრებული მიზეზი აქვს, მაგალითად, თაფლობის თვე. აპგრეიდის გაყიდვაც შეიძლება: სტუმარს დამატებითი გადასახადით უკეთეს ნომერს სთავაზობენ.
მაგალითი: ოვერბუქინგის გამო ყველა სტანდარტი დაკავებულია, ამიტომ ადმინისტრატორი სტუმარს უფასოდ აბინავებს ზღვის ხედიან სუპერიორში.
46. აპსეილი — upselling
მარტივად: აპსეილი არის როცა სასტუმროს თანამშრომელი სტუმარს სთავაზობს იყიდოს რაიმე უკეთესი ან უფრო ძვირი: უკეთესი ნომერი, ვახშამი, სპა ან ტრანსფერი.
ინგლისურად up-selling ნიშნავს „ზემოთ გაყიდვას“. სასტუმროები თანამშრომლებს ასწავლიან, თავაზიანად შესთავაზონ სტუმრებს დამატებითი მომსახურება — ასე სასტუმრო მეტს გამოიმუშავებს. კარგი აპსეილი სტუმრისთვისაც სასარგებლოა: მას ურჩევენ იმას, რაც დასვენებას უკეთესს გახდის.
რით განსხვავდება აპსეილი აპგრეიდისგან? აპგრეიდი თავად ნომრის გაუმჯობესებაა (ზოგჯერ უფასო). აპსეილი გაყიდვაა: თანამშრომელი რაიმეს ყიდვას გთავაზობს. ფასიანი აპგრეიდი აპსეილის ერთ-ერთი სახეა.
მაგალითი: ჩაბინავებისას ადმინისტრატორი ამბობს: „დღე-ღამეში 40 ლარად შეგვიძლია აივნიან და ზღვის ხედიან ნომერში დაგაბინაოთ. დღეს კი ქართული ღვინის ვახშამი გვაქვს — მაგიდას ხომ არ დაგიჯავშნით?“
47. VIP-სტუმარი — VIP guest
მარტივად: VIP-სტუმარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სტუმარია, რომელსაც სასტუმროში გაზრდილ ყურადღებას უთმობენ.
VIP ინგლისური Very Important Person-ის, „ძალიან მნიშვნელოვანი ადამიანის“, აბრევიატურაა. ეს შეიძლება იყოს ცნობილი ადამიანი, მუდმივი სტუმარი, ძვირი ლუქსის სტუმარი ან სასტუმროს მნიშვნელოვანი პარტნიორი.
VIP-სტუმრის ჩამოსვლისთვის წინასწარ ემზადებიან: ნომერში დებენ ხილს, ყვავილებს, ბარათს, ზოგჯერ ღვინის ბოთლს. ასეთ სტუმარს შეიძლება თავად სასტუმროს მენეჯერი დახვდეს.
მაგალითი: სტუმარი სასტუმროში მეათედ ჩამოდის. PMS-ში მას VIP-ის ნიშნული აქვს: მას მენეჯერი ხვდება, ნომერში კი ელოდება ხილი, ღვინო და ბარათი წარწერით „მოხარულები ვართ, რომ კვლავ გხედავთ!“.
48. ამენითი — amenities
მარტივად: ამენითი სტუმრის კომფორტისთვის განკუთვნილი წვრილმანებია ნომერში: შამპუნი, საპონი, კბილის ჯაგრისი, ჩუსტები, ხალათი და ა. შ.
ინგლისური amenities ნიშნავს „კეთილმოწყობას, კომფორტს“. ყველაზე ხშირად ასე უწოდებენ კოსმეტიკასა და წვრილმანებს სააბაზანოში: შამპუნს, შხაპის გელს, საპონს, შხაპის ქუდს, კბილის ნაკრებს, ასევე ჩუსტებს, ხალათს, ჩაისა და ყავას ნომერში. ზოგჯერ ასე სასტუმროს კეთილმოწყობასაც უწოდებენ ზოგადად: აუზს, სპორტდარბაზს, პარკინგს.
დღეს ბევრი სასტუმრო, განსაკუთრებით ეკო-სასტუმროები, უარს ამბობს პატარა ერთჯერად ბოთლებზე და კედელზე დიდ დისპენსერებს ამაგრებს — ასე ნაკლები პლასტმასის ნარჩენი რჩება.
მაგალითი: მოახლე ნომრის დალაგებისას ყოველდღე ავსებს ამენითის მარაგს: დებს ახალ საპონს, შამპუნს და შხაპის გელს, ჩაისა და ყავის ახალ პაკეტებს.
6. სასტუმროს პერსონალი
49. სასტუმროს ადმინისტრატორი — receptionist
მარტივად: ადმინისტრატორი სარეგისტრაციო დახლთან (რეცეფციაზე) მომუშავე თანამშრომელია, რომელიც სტუმრებს აბინავებს, აწერს და მათ კითხვებს პასუხობს.
ეს პირველი ადამიანია, რომელსაც სტუმარი სასტუმროში ხედავს. ადმინისტრატორი ამოწმებს ჯავშანს, აფორმებს ჩამოსვლას, გასცემს გასაღებებს, იღებს გადახდას, პასუხობს ზარებსა და წერილებს, აგვარებს სტუმრების პრობლემებს: კონდიციონერი გაფუჭდა, ტაქსია საჭირო, ნომრის შეცვლა უნდათ. სასტუმროების უმეტესობაში რეცეფცია სადღეღამისოდ მუშაობს.
სიტყვა „რეცეფცია“ ინგლისური reception-იდან მოდის — „მიღება“. პატარა საოჯახო სასტუმროებში ადმინისტრატორის როლს ხშირად თავად მასპინძელი ასრულებს.
მაგალითი: სტუმარი სასტუმროში შემოდის, ადმინისტრატორი ესალმება, პასპორტს სთხოვს, პროგრამაში ჯავშანს პოულობს და 305-ე ნომრის გასაღებ-ბარათს აძლევს.
50. პორტიე — porter
მარტივად: პორტიე სასტუმროს თანამშრომელია, რომელიც სტუმრებს ხვდება და ეხმარება. დღეს ასე ხშირად რეცეფციის თანამშრომელს ან ბარგის გადამტანს უწოდებენ.
სიტყვა ფრანგული portier-იდან მოდის — „მეკარე“, ანუ ის, ვინც ჭიშკართან ან კართან დგას. ძველად პორტიე ინახავდა ნომრების გასაღებებს, იღებდა სტუმრების ფოსტას და ადევნებდა თვალს, ვინ შედიოდა სასტუმროში.
დღეს მნიშვნელობა სასტუმროსა და ქვეყანაზეა დამოკიდებული. რუსულენოვან ქვეყნებში „პორტიე“ ყველაზე ხშირად რეცეფციის თანამშრომელია, ინგლისურად კი porter ჩვეულებრივ ბარგის გადამტანია. ამიტომ პორტიეს მოვალეობები ყველა სასტუმროში შეიძლება განსხვავებული იყოს.
მაგალითი: პატარა სასტუმროში ღამით დახლთან ერთი პორტიე მუშაობს: ის გვიან ჩამოსულ სტუმრებს აბინავებს, ზარებს პასუხობს და შესასვლელს უყურებს.
51. კონსიერჟი — concierge
მარტივად: კონსიერჟი სასტუმროს თანამშრომელია, რომელიც სტუმრებს ნებისმიერ თხოვნაში ეხმარება: რესტორნის დაჯავშნა, ბილეთების ყიდვა, ექსკურსიის ან ტაქსის შეკვეთა.
კონსიერჟმა კარგად იცის ქალაქი: სად შეიძლება გემრიელად ჭამა, რისი ნახვა ღირს, როგორ მიხვიდე. მას შეუძლია პოპულარულ რესტორანში მაგიდის დაჯავშნა, თეატრის ბილეთების შოვნა, ტრანსფერის შეკვეთა, ღამით აფთიაქის პოვნა. კონსიერჟები ყველაზე ხშირად ძვირ სასტუმროებში მუშაობენ.
მსოფლიოს საუკეთესო კონსიერჟებს აქვთ საერთაშორისო ასოციაცია Les Clefs d’Or („ოქროს გასაღებები“). მისი წევრები პიჯაკზე ატარებენ ნიშანს ორი გადაჯვარედინებული ოქროს გასაღებით — ეს მაღალი პროფესიონალიზმის ნიშანია.
მაგალითი: სტუმარი კონსიერჟს დღის დაგეგმვაში დახმარებას სთხოვს. კონსიერჟი მას საღამოსთვის რესტორანში მაგიდას უჯავშნის, მცხეთაში ექსკურსიას უკვეთავს და ტაქსის იძახებს.
52. ბელმენი და შვეიცარი — bellman, doorman
მარტივად: ბელმენი თანამშრომელია, რომელიც ჩემოდნების ნომრამდე მიტანაში ეხმარება. შვეიცარი თანამშრომელია, რომელიც სტუმრებს შესასვლელთან ხვდება და კარს უღებს.
ბელმენი (ინგლისურად bellman, ასევე bellboy) სიტყვა bell-იდან, „ზარიდან“ მოდის: ძველად ადმინისტრატორი ბარგის გადამტანის დასაძახებლად ზარს რეკავდა. ბელმენს ბარგი ნომერში აჰყავს, აჩვენებს, როგორ მუშაობს ყველაფერი, და შეუძლია ნივთები შესანახი ოთახიდან მოიტანოს.
შვეიცარი (doorman — „კარის კაცი“) შესასვლელთან დგას: კარს აღებს, მანქანიდან გადმოსვლაში ეხმარება, ტაქსის იძახებს და შესასვლელთან წესრიგს იცავს. ასეთი თანამშრომლები უფრო ხშირად დიდ და ძვირ სასტუმროებში გვხვდებიან.
მაგალითი: სასტუმროსთან ტაქსი ჩერდება. შვეიცარი მანქანის კარს აღებს, ბელმენი კი სტუმრის ჩემოდნებს იღებს და ნომრამდე აცილებს.
53. მოახლე — room attendant
მარტივად: მოახლე სასტუმროს თანამშრომელია, რომელიც ნომრებს ალაგებს: ცვლის თეთრეულსა და პირსახოცებს, რეცხავს სააბაზანოს და ავსებს ამენითის მარაგს.
მოახლეები ნომრების ფონდის სამსახურში მუშაობენ (ინგლისურად housekeeping — „მეურნეობის გაძღოლა“). ცვლის განმავლობაში მოახლე ბევრ ნომერს ალაგებს. დალაგება ორნაირია: ყოველდღიური — სანამ სტუმარი ნომერში ცხოვრობს, და გენერალური — სტუმრის გასვლის შემდეგ, მომდევნოს ჩაბინავებამდე.
თუ კარზე ფირნიში „ნუ შემაწუხებთ“ (Do Not Disturb) კიდია, მოახლე ნომერში არ შედის. ფირნიში „გთხოვთ, დაალაგოთ“ (Please Make Up Room) ნიშნავს, რომ სტუმარი ნომრის სწრაფად დალაგებას ითხოვს.
მაგალითი: სანამ სტუმარი საუზმობს, მოახლე საწოლს ასწორებს, პირსახოცებს ცვლის, სააბაზანოს რეცხავს და შამპუნსა და საპონს ამატებს.
54. სუპერვაიზერი — supervisor
მარტივად: სუპერვაიზერი უფროსი თანამშრომელია, რომელიც თავისი გუნდის მუშაობას ადევნებს თვალს და ხარისხს ამოწმებს.
ინგლისური supervisor ნიშნავს „ზედამხედველს“. სასტუმროში სუპერვაიზერები სხვადასხვა სამსახურში არიან. მაგალითად, მოახლეების სუპერვაიზერი ნომრებს მათ შორის ანაწილებს და თითოეულ დალაგებულ ნომერს ამოწმებს, სანამ იქ სტუმარს ჩააბინავებენ. რეცეფციის სუპერვაიზერი ადმინისტრატორებს რთულ სიტუაციებში ეხმარება.
ეს საფეხურია რიგით თანამშრომელსა და მენეჯერს შორის. სუპერვაიზერი ხშირად გამოცდილი მოახლე ან ადმინისტრატორი ხდება.
მაგალითი: მოახლემ დალაგება დაასრულა, სუპერვაიზერი კი ნომერში შედის, ამოწმებს, არის თუ არა მტვერი, სწორად არის თუ არა საწოლი გასწორებული, და მხოლოდ ამის შემდეგ ნიშნავს ნომერს მზადად.
55. ანიმატორი — entertainment staff
მარტივად: ანიმატორი სასტუმროს თანამშრომელია, რომელიც სტუმრებს ართობს: ატარებს თამაშებს, ვარჯიშს, კონკურსებსა და საღამოს შოუებს.
ანიმატორები ძირითადად საკურორტო სასტუმროებსა და რეზორტებში მუშაობენ, განსაკუთრებით „ყველაფერი ჩართულია“ სისტემით. დღისით ისინი ატარებენ აქვააერობიკას, სპორტულ თამაშებს, მეცადინეობებს საბავშვო კლუბში, საღამოს კი — დისკოთეკებს, შოუებსა და კონკურსებს. არიან ცალკე საბავშვო ანიმატორები, რომლებიც ბავშვებს უვლიან, სანამ მშობლები ისვენებენ.
მაგალითი: დილით ანიმატორი ყველას აუზთან ვარჯიშზე იწვევს, დღისით ფრენბურთის ტურნირს ატარებს, საღამოს კი საბავშვო დისკოთეკას უძღვება.
7. პროგრამები და ციფრები
56. PMS — Property Management System
მარტივად: PMS სასტუმროს მთავარი კომპიუტერული პროგრამაა, რომელშიც ყველა ჯავშანი, ჩაბინავება, ნომერი და გადახდა იწარმოება.
Property Management System ინგლისურად ნიშნავს „ობიექტის მართვის სისტემას“. ეს სასტუმროს ელექტრონული ჟურნალივითაა. PMS-ში ჩანს: რომელი ნომრებია დაკავებული და თავისუფალი, ვინ ჩამოდის დღეს, ვინ მიდის, რომელი ნომრების დალაგებაა საჭირო, რამდენი უნდა გადაიხადოს სტუმარმა. მისგანვე იბეჭდება ანგარიშები და რეპორტები.
ძველად ყველაფერი ამას ქაღალდის ჟურნალებსა და კედლის ცხრილებში წერდნენ. დღეს პატარა საოჯახო სასტუმროებიც კი მარტივ და იაფ PMS-პროგრამებს იყენებენ.
მაგალითი: დილით ადმინისტრატორი PMS-ს ხსნის და ხედავს: დღეს 8 სტუმარი ჩამოდის, 5 მიდის, 204-ე და 310-ე ნომრები კი მოახლეებმა პირველ რიგში უნდა დაალაგონ.
57. Channel manager — არხების მენეჯერი
მარტივად: Channel manager პროგრამაა, რომელიც სასტუმროს ფასებსა და თავისუფალ ნომრებს ავტომატურად, ერთდროულად ყველა დაჯავშნის საიტზე ანახლებს.
სასტუმრო, როგორც წესი, ნომრებს ერთდროულად რამდენიმე ადგილას ყიდის: საკუთარ საიტზე, Booking.com-ზე, Expedia-ზე, Airbnb-ზე და სხვაგან. თითოეულ ასეთ საიტს „გაყიდვების არხს“ უწოდებენ. სპეციალური პროგრამის გარეშე თანამშრომელს ყველა საიტზე ფასების ხელით შეცვლა და იმის კონტროლი მოუწევდა, რომ ერთი ნომერი ორჯერ არ გაიყიდოს.
Channel manager ამას ავტომატურად აკეთებს: როგორც კი ნომერი ერთ საიტზე გაიყიდება, ის მაშინვე ყველა დანარჩენზე იხურება.
მაგალითი: საოჯახო სასტუმროში შაბათისთვის ერთი თავისუფალი ნომერი დარჩა. მას Booking.com-ით ჯავშნიან და ერთ წუთში ის ავტომატურად ქრება Airbnb-დან და სასტუმროს საიტიდან.
58. CRS — Central Reservation System
მარტივად: CRS დაჯავშნის საერთო სისტემაა ერთდროულად ბევრი სასტუმროსთვის, ყველაზე ხშირად — სასტუმროების ქსელისთვის.
Central Reservation System ინგლისურად ნიშნავს „დაჯავშნის ცენტრალურ სისტემას“. თუ ქსელს სხვადასხვა ქალაქში 50 სასტუმრო აქვს, მათი ყველა ნომერი და ფასი ერთ სისტემაში ინახება. მასში ჯავშნები შემოდის ქსელის საიტიდან, ქოლ-ცენტრიდან, ტურისტული სააგენტოებიდან და სხვა საიტებიდან.
ასეთი სისტემები 1960-იან წლებში გაჩნდა: ჯერ ავიაკომპანიებში, შემდეგ კი სასტუმროების ქსელებში. რით განსხვავდება CRS PMS-ისგან? PMS ერთი სასტუმროს შიგნით მუშაობას მართავს, CRS კი — ბევრი სასტუმროს ნომრების გაყიდვას.
მაგალითი: სტუმარი სასტუმროების ქსელის ქოლ-ცენტრში რეკავს და თბილისში ნომერი უნდა. ოპერატორი CRS-ში ქსელის ყველა სასტუმროს თავისუფალ ნომრებს ხედავს და ჯავშანს მაშინვე აფორმებს.
59. Rate shopping — კონკურენტების ფასების მონიტორინგი
მარტივად: Rate shopping არის როცა სასტუმრო მეზობელი კონკურენტი სასტუმროების ფასებს ადევნებს თვალს, რომ საკუთარი ფასები სწორად დაადგინოს.
სასტუმროსთვის მნიშვნელოვანია, იცოდეს, რა ღირს მსგავსი ნომრები მეზობლებთან. თუ სასტუმრო უფრო ძვირია, ნომერი კი უკეთესი არ არის, სტუმრები კონკურენტთან წავლენ. თუ ბევრად იაფია — სასტუმრო ფულს კარგავს. ფასების ყოველდღე ხელით შემოწმება დიდ დროს მოითხოვს, ამიტომ არსებობს სპეციალური პროგრამები — rate shopping tools. ისინი კონკურენტების ფასებს თავად აგროვებენ დაჯავშნის საიტებიდან და ერთ ცხრილში აჩვენებენ.
პატარა სასტუმროს ან საოჯახო სასტუმროს იგივეს გაკეთება ხელითაც შეუძლია: კვირაში ერთხელ საჭირო თარიღებზე 5–7 მეზობლის ფასების ნახვა.
მაგალითი: პროგრამა აჩვენებს, რომ მომავალი შაბათ-კვირისთვის მეზობელმა სასტუმროებმა ფასი 200-დან 260 ლარამდე გაზარდეს. მენეჯერიც ზრდის ფასს, რადგან მოთხოვნა მაღალია.
60. ნომერ-ღამე — room night
მარტივად: ნომერ-ღამე არის ერთი ღამით გაყიდული ერთი ნომერი. ასე ითვლიან სასტუმროებში, სულ რამდენია გაყიდული.
ეს სასტუმრო ბიზნესში დათვლის მთავარი ერთეულია. მნიშვნელობა არ აქვს, რამდენი ადამიანია ნომერში — ითვლება სწორედ ნომერი და ღამე. ნომერ-ღამეებს იყენებენ დატვირთვისა და შემოსავლის დასათვლელად, თვეებისა და წლების შესადარებლად.
ფორმულა მარტივია: ნომრების რაოდენობა × ღამეების რაოდენობა.
მაგალითი: ოჯახმა 2 ნომერი 3 ღამით დაჯავშნა. ეს არის 2 × 3 = 6 ნომერ-ღამე.
61. სასტუმროს დატვირთვა — occupancy rate
მარტივად: დატვირთვა აჩვენებს, სასტუმროს ნომრების რა ნაწილია სტუმრებით დაკავებული. მას პროცენტებში ითვლიან.
როგორ დავთვალოთ: გაყიდული ნომრები ÷ ყველა ნომერი, რომლის გაყიდვაც შეიძლებოდა × 100%. მაგალითად, თუ ნომრების ნახევარია დაკავებული, დატვირთვა 50%-ია.
მაღალი დატვირთვა კარგია, მაგრამ ყოველთვის არა. თუ სასტუმრო სავსეა, რადგან ნომრებს ძალიან იაფად ყიდის, შეიძლება ნაკლები ფული ჰქონდეს, ვიდრე უფრო დაბალი დატვირთვისას ნორმალური ფასით. ამიტომ დატვირთვას ყოველთვის ADR-თან და RevPAR-თან ერთად უყურებენ.
მაგალითი: სასტუმროში 40 ნომერია, ამაღამ 30 არის დაკავებული. დატვირთვა: 30 ÷ 40 × 100% = 75%.
62. ADR — Average Daily Rate (ნომრის საშუალო ფასი)
მარტივად: ADR აჩვენებს, საშუალოდ რა ღირდა ერთი გაყიდული ნომერი ერთ ღამეში.
Average Daily Rate ინგლისურად ნიშნავს „საშუალო დღიურ ფასს“. სასტუმროში ნომრები სხვადასხვა ფასად იყიდება: ვიღაცამ წინასწარ, ფასდაკლებით დაჯავშნა, ვიღაცამ კორპორატიული ტარიფით, ვიღაცამ — სრულ ფასად. ADR საშუალო ფასს აჩვენებს.
როგორ დავთვალოთ: გაყიდული ნომრებიდან შემოსავალი ÷ გაყიდული ნომრების რაოდენობა. მნიშვნელოვანია: ითვლება მხოლოდ ნომრებიდან შემოსავალი — რესტორნის, სპასა და სხვა მომსახურების გარეშე.
მაგალითი: ღამით სასტუმრომ 30 ნომერი გაყიდა და მათში 6000 ლარი მიიღო. ADR: 6000 ÷ 30 = 200 ლარი.
63. RevPAR — Revenue Per Available Room (შემოსავალი ნომერზე)
მარტივად: RevPAR აჩვენებს, საშუალოდ რამდენი ფული მოიტანა სასტუმროს თითოეულმა ნომერმა, ცარიელების ჩათვლით.
Revenue Per Available Room ინგლისურად ნიშნავს „შემოსავალს ხელმისაწვდომ ნომერზე“. ეს სასტუმროს ერთ-ერთი მთავარი მაჩვენებელია, რადგან ერთდროულად ითვალისწინებს ფასსაც და დატვირთვასაც. ძვირნომრებიან, მაგრამ ნახევრად ცარიელ სასტუმროს და სავსე, მაგრამ ძალიან იაფ სასტუმროს შეიძლება ერთნაირი RevPAR ჰქონდეთ.
როგორ დავთვალოთ: ნომრებიდან შემოსავალი ÷ სასტუმროს ყველა ნომერი. ან სხვაგვარად: ADR × დატვირთვა.
მაგალითი: სასტუმროში 40 ნომერია, ღამით გაიყიდა 30 ნომერი 6000 ლარად. RevPAR: 6000 ÷ 40 = 150 ლარი. შევამოწმოთ მეორე ხერხით: ADR 200 ლარი × დატვირთვა 75% = 150 ლარი.
64. Revenue management — შემოსავლების მართვა
მარტივად: Revenue management არის როცა სასტუმრო მოთხოვნის მიხედვით ფასებს მუდმივად ცვლის, რომ რაც შეიძლება მეტი გამოიმუშაოს.
იდეა მარტივია: საჭირო ნომერი საჭირო სტუმარს საჭირო დროს სწორ ფასად მიჰყიდო. როცა მოთხოვნა მაღალია (დღესასწაულები, სეზონი, კონცერტი ქალაქში), ფასებს ზრდიან. როცა დაბალია — ამცირებენ, აწყობენ აქციებს ან პაკეტებს, რომ ნომრები ცარიელი არ დარჩეს. ამისთვის უყურებენ დატვირთვას, წინა წლების ჯავშნებსა და კონკურენტების ფასებს.
ეს მიდგომა სასტუმროებში ავიაკომპანიებიდან მოვიდა — სწორედ ამიტომ შეიძლება ერთი და იგივე ბილეთის ან ნომრის ფასი ყოველდღე იცვლებოდეს.
მაგალითი: ზაფხულში ბათუმში ნომერი 250 ლარი ღირს, ნოემბერში — 120 ლარი. როცა ქალაქში დიდი ფესტივალია, იგივე ნომერი შეიძლება 350 ლარი ღირდეს.
65. USALI
მარტივად: USALI საერთაშორისო წესებია, რომლითაც სასტუმროები შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვას აწარმოებენ, რომ მათი ანგარიშების ერთმანეთთან შედარება შეიძლებოდეს.
USALI ინგლისური Uniform System of Accounts for the Lodging Industry-ის, „სასტუმრო ინდუსტრიის აღრიცხვის ერთიანი სისტემის“, აბრევიატურაა. ასეთი წესები პირველად 1926 წელს ნიუ-იორკში გამოიცა და მას შემდეგ ბევრჯერ განახლდა.
USALI განსაზღვრავს, როგორ დაიყოს შემოსავლები და ხარჯები განყოფილებების მიხედვით: ნომრები, რესტორანი, სპა და ა. შ. ამის წყალობით მესაკუთრეს, მმართველ კომპანიას ან ბანკს შეუძლია თბილისის სასტუმრო ბერლინის სასტუმროს შეადაროს. პატარა საოჯახო სასტუმროს ეს, როგორც წესი, არ სჭირდება, მაგრამ დიდ და ქსელურ სასტუმროებში ამ ენაზე ყველა ფინანსისტი საუბრობს.
მაგალითი: ინვესტორი ორი სასტუმროს ანგარიშებს ათვალიერებს. ორივე USALI-ით არის შედგენილი, ამიტომ ის მაშინვე ხედავს, რომელ სასტუმროს აქვს ნომრებიდან მეტი შემოსავალი, რომელს კი — რესტორნის მეტი ხარჯი.
8. სიტყვები, რომლებსაც ყველაზე ხშირად ერთმანეთში ურევენ
| სიტყვები | რა განსხვავებაა — მოკლედ |
|---|---|
| დაბლი და ტვინი | დაბლი — ერთი დიდი საწოლი ორისთვის. ტვინი — ორი ცალკე საწოლი. |
| ნახევარპანსიონი და სრული პანსიონი | ნახევარპანსიონი — საუზმე და ვახშამი. სრული პანსიონი — საუზმე, სადილი და ვახშამი. |
| სრული პანსიონი და „ყველაფერი ჩართულია“ | სრული პანსიონისას სასმელი ჩვეულებრივ ფასიანია. „ყველაფერი ჩართულია“-ს დროს სასმელი და წასახემსებელი ფასში შედის. |
| ნახევრადლუქსი და ლუქსი | ნახევრადლუქსი — ერთი დიდი ოთახი დასასვენებელი ზონით. ლუქსი — მინიმუმ ორი ცალკე ოთახი. |
| აპგრეიდი და აპსეილი | აპგრეიდი — უკეთეს ნომერში გადაყვანა. აპსეილი — როცა სტუმარს რაიმე უკეთესის ან დამატებითის ყიდვას სთავაზობენ. |
| პანსიონატი და სანატორიუმი | პანსიონატი — დასვენება კვებით. სანატორიუმი — დასვენება კვებითა და მკურნალობით. |
| ანულირება და no-show | ანულირება — სტუმარმა ჯავშანი გააუქმა. No-show — სტუმარი არ ჩამოვიდა და არ გააფრთხილა. |
| PMS, channel manager და CRS | PMS — მუშაობა სასტუმროს შიგნით. Channel manager — ფასები და ნომრები დაჯავშნის საიტებზე. CRS — დაჯავშნის საერთო სისტემა ბევრი სასტუმროსთვის. |
| ADR და RevPAR | ADR — გაყიდული ნომრის საშუალო ფასი. RevPAR — საშუალო შემოსავალი სასტუმროს თითოეულ ნომერზე, ცარიელების ჩათვლით. |
| ადმინისტრატორი და კონსიერჟი | ადმინისტრატორი სტუმრებს აბინავებს და აწერს. კონსიერჟი თხოვნებში ეხმარება: რესტორნები, ბილეთები, ექსკურსიები. |
9. ხშირად დასმული კითხვები
რით განსხვავდება ტვინი დაბლისგან?
დაბლში (DBL) ერთი დიდი საწოლია ორისთვის. ტვინში (TWN) — ორი ცალკე საწოლი.
რას ნიშნავს BB, HB, FB და RO სასტუმროში?
ეს კვების სახეებია. RO — კვების გარეშე. BB — მხოლოდ საუზმე. HB (ნახევარპანსიონი) — საუზმე და ვახშამი. FB (სრული პანსიონი) — საუზმე, სადილი და ვახშამი. დაწვრილებით — განყოფილებაში „კვება“.
რით განსხვავდება ნახევარპანსიონი „ყველაფერი ჩართულია“-სგან?
ნახევარპანსიონისას სტუმრებს დღეში ორჯერ კვებავენ, სასმელი კი ჩვეულებრივ ფასიანია. „ყველაფერი ჩართულია“-ს დროს ფასში შედის მთელი დღის კვება და სასმელი, ხშირად ალკოჰოლიც.
რით განსხვავდება ანულირება no-show-სგან?
ანულირება არის როცა სტუმარმა ჯავშანი თავად გააუქმა. თუ ეს სასტუმროს წესების მიხედვით დროულად გააკეთა, ჯარიმა არ არის. No-show — როცა სტუმარი არ ჩამოვიდა და არ გააფრთხილა. ამ შემთხვევაში სასტუმრო თითქმის ყოველთვის ჯარიმას იღებს.
რით განსხვავდება ADR RevPAR-ისგან?
ADR აჩვენებს გაყიდული ნომრის საშუალო ფასს. RevPAR აჩვენებს, საშუალოდ რამდენი გამოიმუშავა სასტუმროს თითოეულმა ნომერმა, ცარიელების ჩათვლით. თუ სასტუმროში 40 ნომერია და 30 გაიყიდა 6000 ლარად, ADR = 200 ლარი, RevPAR = 150 ლარი.
რატომ სჭირდება სასტუმროს პირდაპირი ჯავშნები, თუ Booking.com არსებობს?
OTA-ით ყოველი ჯავშნიდან სასტუმრო საკომისიოს იხდის. პირდაპირი ჯავშნისას მთელი თანხა სასტუმროს რჩება, ასევე რჩება სტუმრის კონტაქტები, რომ ის ხელახლა მოიწვიოს.
რომელი ტერმინებით დავიწყოთ, თუ სასტუმროში ახლახან დაიწყეთ მუშაობა?
ჯერ — ნომრების ტიპები და კვების სახეები: მათ ყოველდღე იყენებენ. შემდეგ — ჯავშანი და ფასები: ანულირება, no-show, OTA. როცა შეეჩვევით, გადადით დატვირთვაზე, ADR-სა და RevPAR-ზე.